دکتر فاطمه نعمت اللهی تله ویزیت

تخمدان های بی تخمک

به نظر می‌رسد تعداد خانم‌هایی که دیگر تخمک گذاری ندارند کم هم نباشد؛ بخصوص اگر دختری جوان با شنیدن این خبر بترسد که نکند دیگرصاحب فرزند هم نشود و با دلواپسی درمان‌ها را دنبال کند.

انجام‌نشدن تخمک‌گذاری علت‌های بسیار مختلفی دارد و لزوما تمام خانم‌های مبتلا چاق نیستند، کما این‌که این بیماری در خانم‌های خیلی لاغر هم دیده می‌شود.

هر خانمی که علائمی مثل نامنظم بودن عادت ماهانه (عقب یا جلو افتادن پریود بیش از 14-10 روز)، پرمویی، موی زائد، چاقی و جوش دارد، در هر سنی باید به متخصص زنان مراجعه کند، زیرا درمان نکردن بموقع این بیماری، ممکن است باعث ضخیم شدن بافت اندومتر شود و رفع این ضخامت به درمان‌های پیچیده‌تری نیاز خواهد داشت.

این مشکل ممکن است به تغییر سلول بافت اندومتر به انواع غیرطبیعی نیز بینجامد، بنابراین باید درمان را جدی گرفت.

یکی از علت‌های نادر انجام نشدن تخمک‌گذاری این است که تخمدان از ابتدا تخمک‌ نداشته باشد یا این‌که هورمون‌هایی که باید از هیپوتالاموس ترشح شود، ترشح نشود، بنابراین خانم اصلا تخمک‌گذاری نداشته باشد. چنین خانم‌هایی هرگز عادت‌ماهانه نمی‌شوند و دچار آمنوره اولیه هستند. برخی از این موارد قابل‌درمان است، ولی برای برخی بیماران فقط می‌توان عادت‌ماهانه را با تجویز دارو برقرار کرد ولی تخمک‌گذاری انجام نخواهد شد، چون تخمدان تخمکی نداشته که بخواهد از آن آزاد شود. البته خوشبختانه تعداد خانم‌هایی که اصلا تخمک‌گذاری ندارند، خیلی کم است.

به گفته متخصص زنان، این بیماری مادرزادی است و البته می‌تواند اکتسابی هم باشد. یعنی برخی از همان ابتدا که به دنیا می‌آیند، تخمک‌گذاری مناسبی ندارند و در برخی خصوصیات خانوادگی‌ به گونه‌ای است که ژن‌هایشان بعدها تخمدانشان را از کار می‌اندازد.

اگر اشکال در خود تخمدان باشد، نمی‌توانیم تخمک‌گذاری را برقرار کنیم، ولی چون معمولا این خانم‌ها رحم دارند، می‌توانیم کاری کنیم که عادت‌ماهانه شوند؛ اما اگر اشکال در ترشح هورمون‌های هیپوفیز و هیپوتالاموس باشد، ولی تخمدان سالم باشد، با جایگزین کردن این هورمون‌ها تخمدان دوباره تخمک‌گذاری خواهد کرد.

در پاسخ به این سوال که خانم‌های گروه اول می‌توانند بچه‌دار شوند یا نه، می‌توتن گفت: این خانم‌ها تخمک ندارند و اگر رحم داشته باشند، با تخمک اهدایی امکان فرزنددار شدنشان وجود دارد.

تنبلی‌ تخمدان، بیماری‌ای شایع در نژاد ما

با اشاره به این‌که تنبلی تخمدان اصطلاحی عامیانه است، گاهی تخمک‌گذاری ناگهان متوقف می‌شود که این موضوع در نژاد ما شایع است، کما این‌که اگر به عکس‌های خانم‌های دوره قاجار توجه کنید، می‌بینید بسیار پر مو هستند. تشخیص در وهله اول با توجه به علائم بالینی انجام می‌شود و حتی اگر کسی این علائم را داشته باشد و سونوگرافی‌اش سالم باشد، درمان شروع می‌شود. البته سونوگرافی و آزمایش هم کمک‌کننده هستند. یکی از نشانه‌ها، همین پرمویی و هیرسوتیسم و داشتن موی زائد است. علامت دیگر، جوش زدن است.

علاوه بر اینها، خانم‌های دچار این مشکل معمولا چاق هستند و عادت‌ماهانه نامنظمی دارند. نام این بیماری درواقع نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک است که مردم به آن تنبلی تخمدان می‌گویند. این بیماری به علت اختلال‌های تخمدان به وجود می‌آید. در بدن این خانم‌ها تعادل میان هورمون‌های استروژن، پروژسترون و هورمون‌های آندروژن (مردانه) به هم می‌‌خورد و این موضوع باعث می‌شود هم تخمک‌گذاری مرتب نباشد و هم به دلیل این‌که به هر حال هورمون‌های مردانه در بدن این خانم‌ها بیشتر است، دچار موی زائد و افزایش وزن و جوش می‌شوند.

چاقی، عامل مهم انجام‌نشدن تخمک‌گذاری

در بدن افراد چاق، بافت چربی بیشتری وجود دارد و چربی منبع دوم هورمون‌های جنسی بعد از تخمدان است.

وقتی چربی بدن خانمی بیش از حد زیاد می‌شود، مقداری هورمون‌های جنسی ترشح می‌کند و تعادل طبیعی هورمون‌ها را به هم می‌زند و وقتی تعادل طبیعی هورمون‌ها به هم می‌خورد، تخمک‌گذاری انجام نمی‌شود. تخمک‌گذاری هم که متوقف شود، پیامدهایی خواهد داشت.

در هر چرخه ماهانه، یک تخمک از بقیه تخمک‌ها پیشی می‌گیرد، رسیده می‌شود و می‌خواهد از سطح تخمدان آزاد شود. در سطح تخمدان پارگی کوچکی اتفاق می‌افتد و این تخمک خارج می‌شود. این مکانیسم طبیعی است. حالا اگر چربی بدن زیاد باشد و تخمک‌گذاری اتفاق نیفتد، پارگی در سطح تخمدان اتفاق نمی‌افتد.

سطح تخمدان این خانم‌ها معمولا خیلی صاف و براق است چون پارگی‌ای در آن اتفاق نیفتاده است و همین موضوع باعث می‌شد در گذشته پزشکان تصور کنند علت بیماری، همین پوشش سفید براق دور تخمدان است، اما اکنون می‌دانیم علت این اتفاق چرخه معیوبی است که به علت انجام نشدن تخمک‌گذاری ایجاد می‌شود.

درمان تنبلی تخمدان از گذشته تا امروز

با اشاره به این‌که تعداد زیادی از مبتلایان به نشانگان تخمدان پلی‌کیستیک با داروهای هورمونی درمان می‌شوند، در گذشته سطح تخمدان‌های مبتلا را در چند نقطه می‌سوزاندند چون همان‌طور که گفته شد، مشکل را از آن پوشش سفید و براق می‌دانستند و فکر می‌کردند حالا که این پوشش سوراخ شده، راهی برای آزاد شدن تخمک‌ باز می‌شود.

البته این کار هم موثر بود، اما امروزه متوجه شده‌اند منبع اولی که هورمون مردانه در بدن ترشح می‌کند، همین تخمدان است و از قضا خود تخمدان با ترشح زیاد هورمون مردانه، مانع تخمک‌گذاری می‌شود و سوزاندن بافت تخمدان، درواقع بافت مولد ترشح هورمون مردانه را کاهش می‌دهد و به تعادل هورمونی کمک می‌کند.

مطالعه‌های بیشتر نشان داد انجام زیاد این کار مناسب نیست و امروزه در مواردی که متخصصان نازایی مناسب بدانند، این کار را به‌صورت محدودتر انجام می‌دهند، ولی برای همه خانم‌های مبتلا چنین روشی لازم نیست.

برخی خانم‌های مبتلا با رژیم گرفتن و لاغر شدن بهبود می‌یابند، برخی با یک دارو اوضاعشان بهتر می‌شود و بعضی لازم است چند دارو مصرف کنند. خوشبختانه داروهای زیادی برای درمان این بیماری وجود دارد که پزشک با توجه به شرایط بیمار آنها را تجویز می‌کند. تمام مبتلایان به این بیماری چاق نیستند، ولی حتی یکی دو کیلوگرم کاهش وزن با کاهش بافت چربی و در نتیجه کاهش ترشح هورمون‌های مردانه، به برقراری مجدد تعادل هورمونی کمک می‌کند؛ ولی این‌که از خانمی که مثلا 20 کیلوگرم اضافه‌وزن دارد بخواهیم همه این 20 کیلوگرم را کاهش دهد، خیلی مشکل است و می‌توانیم به او اطمینان خاطر بدهیم که حتی اگر سه چهار کیلوگرم از وزنش را هم کم کند، تاثیر مثبت در اوضاعش خواهد داشت.

ورزش از خطرهای بعدی پیشگیری می‌کند

ورزش برای خانم‌های مبتلا بسیار ضروری است، چون علاوه بر مشکلاتی که ذکر شد معمولا دچار چربی خون و کلسترول هستند که ممکن است به بیماری‌های قلبی ـ عروقی منجر شود. ورزش، هم نقش برجسته‌ای در لاغر شدن و هم پایین‌آوردن این چربی دارد. علاوه بر این، خانم‌های دچار تنبلی تخمدان، مستعد ابتلا به دیابت هستند و اگر ورزش کنند از این مساله پیشگیری خواهد شد.

علائم تنبلی تخمدان یک طیف است

علائم تخمدان پلی‌کیستیک از جوش و موی زائد گرفته تا عادت‌ماهانه نامنظم است. اگر بیمار دچار موی زائد و جوش باشد، درمان درواقع درمان زیبایی است و اجباری نیست، به این معنا که اگر خانمی عادت‌ ماهانه منظم داشته باشد و این علائم را هم داشته باشد، خودش هم ناراحت نباشد، اصلا به درمان نیازی نیست، ولی اگر به مرحله عادت‌ماهانه نامنظم برسد، دیگر درمان اجباری است.

در ادامه د پاسخ به این پرسش که آیا تمام خانم‌های مبتلا به تخمدان پلی‌کیستیک، کیست هم دارند، این‌گونه پاسخ می‌دهد: این کیست‌ها درواقع همان تخمک‌های آزاد نشده هستند نه کیستی که لازم باشد جراحی شود. پلی‌کیستیک یعنی کیست‌های متعدد که تخمک‌هایی آزاد نشده‌اند و با درمان دارویی معمولا بهبود می‌یابند.

به طور کلی یک درمان خوب برای این بیماران بخصوص خانم‌های مجرد که قرار نیست باردار شوند، استفاده از قرص‌های پیشگیری از بارداری است که روی بهبود تمام علائم اثر دارد.

خونریزی شدید هم می‌تواند یکی از علائم این بیماری باشد. علتش هم این است که امکان دارد این خانم‌ها مدتی عادت‌ماهانه نشوند بعد ناگهان بافت‌هایی که باید ماهانه دفع می‌شده و نشده و در رحم تجمع پیدا کرده، خونریزی شدیدی را به دنبال داشته باشد.

در سامانه تله ویزیت، بصورت آنلاین توسط  دکتر فاطمه نعمت اللهی  ویزیت شوید. جهت تله ویزیت روی لینک زیر کلیک کنید.

مقالات مرتبط
جدیدترین مـقالات آموزشی
ساعات حضور در مطب
شنبه الی چهار شنبه: صبح ها از 8 الی 12
تلفن: 88430922-021
بالا